W przedszkolnej codzienności bardzo dużo informacji przekazujemy za pomocą słów. Mówimy dzieciom, co będziemy robić, wyjaśniamy kolejne etapy zajęć, zadajemy pytania, opowiadamy, tłumaczymy zasady. Dla wielu dzieci jest to naturalny i wystarczający sposób zdobywania informacji. Są jednak dzieci, dla których sama mowa jest zbyt ulotna, zbyt szybka albo zbyt trudna do przetworzenia.
Dziecko może słyszeć prawidłowo, a jednocześnie mieć trudność z rozumieniem mowy. Może potrzebować więcej czasu na przetworzenie komunikatu, gubić się przy dłuższych instrukcjach, mieć trudności z utrzymaniem uwagi podczas słuchania albo lepiej rozumieć informacje, kiedy są one dodatkowo pokazane.
Właśnie dlatego tak ważną rolę w pracy z dziećmi może odgrywać wsparcie wizualne.
Jednym z jego ciekawych przykładów są Mówiące Gazetki, które mogą być wykorzystywane zarówno w pracy z dziećmi korzystającymi z komunikacji wspomagającej i alternatywnej (AAC), jak i z całą grupą przedszkolną.
W zgodzie z tematyką realizowaną w przedszkolu
Dużą wartością Mówiących Gazetek jest również to, że ich tematyka nawiązuje do obszarów i treści realizowanych w edukacji przedszkolnej, dzięki czemu mogą być naturalnie włączane w codzienną pracę grupy. Pory roku, pogoda, przyroda, zwierzęta, emocje, zdrowie, jedzenie, rodzina, bezpieczeństwo czy codzienne czynności – to tematy, które dzieci poznają podczas zajęć i które mogą jednocześnie stać się okazją do rozwijania komunikacji.
Nie tylko dla dzieci korzystających z AAC
Mówiące Gazetki mogą kojarzyć się przede wszystkim z dziećmi, które korzystają z systemu MÓWik. Ich zastosowanie jest jednak znacznie szersze.
Gazetka może pełnić funkcję wizualnego punktu odniesienia podczas rozmowy, zajęć, zabawy czy codziennych sytuacji. Zdjęcie, ilustracja lub symbol pozostają przed dzieckiem znacznie dłużej niż wypowiedziane słowo. Dziecko może do nich wrócić, ponownie spojrzeć, wskazać wybrany element czy wykorzystać go do przekazania własnego komunikatu.
To szczególnie ważne wtedy, gdy dziecko:
• ma trudności z rozumieniem dłuższych wypowiedzi,
• potrzebuje dodatkowych podpowiedzi wizualnych,
• szybko traci uwagę podczas słuchania,
• potrzebuje więcej czasu na przetworzenie informacji,
• ma trudności z wykonaniem instrukcji słownej,
• korzysta z AAC lub dopiero uczy się komunikowania za pomocą symboli,
• potrzebuje większej przewidywalności i uporządkowania sytuacji.
Nie chodzi więc o to, aby zastąpić mowę obrazkiem. Chodzi o to, aby stworzyć dziecku dodatkowy kanał dostępu do informacji.
Słyszę → widzę → mam więcej czasu na przetworzenie → łatwiej mi zrozumieć → mogę odpowiedzieć.
Dlatego warto patrzeć na Mówiące Gazetki szerzej niż tylko jako na materiał dla dzieci korzystających z AAC.
To narzędzie, które może wspierać rozumienie, uwagę, przewidywalność, uczestnictwo i komunikację.
Bo czasami dziecko nie potrzebuje, abyśmy powiedzieli więcej.
Potrzebuje, abyśmy pokazali to, o czym mówimy.
A czasami potrzebuje nie tylko zobaczyć i zrozumieć, ale również dostać możliwość powiedzenia czegoś od siebie.
I właśnie wtedy wsparcie wizualne staje się czymś więcej niż obrazkiem na ścianie – staje się dostępem do udziału w życiu grupy i do własnej komunikacji.
